ANA SAYFA   İLETİŞİM   WEBMAIL   SİTE HARİTASI   ARAMA   BELGE KONTROL   ÜYE GİRİŞİ TMMOB

İMO ANA SAYFA
Üye İşlemleri Tescilli İşyerleri Kongre Sempozyum Çalıştay Programı GENÇ-İMO Sıkça Sorulan Sorular

27 OCAK 2022, PERŞEMBE   

4

ZEMİN VE TEMEL ETÜT RAPORLARININ HAZIRLANMASINA İLİŞKİN MEVZUAT HAKKINDA DUYURU

 Zemin ve Temel Etüt Raporlarının Hazırlanması Hakkında Duyuru

ZEMİN VE TEMEL ETÜT RAPORLARININ HAZIRLANMASINA İLİŞKİN MEVZUAT HAKKINDA DUYURU

Ülkemizde zemin ve temel etüt raporlarının hazırlanması, "3030 sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip İmar Yönetmeliği"nin 13.07.2000 tarihli ve 24108 sayılı Resmi Gazete`de yayımlanan Yönetmelikle değişik 57 nci maddesinde de belirtildiği üzere; Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca yayımlanan Zemin ve Temel Etüdü Raporlarının Hazırlanmasına İlişkin Esaslar doğrultusunda hazırlanmakta olup, söz konusu esaslar Bakanlığın 28.06.1993 günlü ve 373 sayılı Genelgesi ekinde sirküle edilmiştir.

B.İ.B, diğer mimarlık ve mühendislik hizmetlerinde olduğu gibi, 180 ve 209 sayılı K.H.K`nin verdiği yetki ile bu konuya ilişkin usul ve esasları belirlemekte olup, Büyükşehir Belediyeleri dahil hiçbir kamu idaresinin bu konuda düzenleme yapma yetkisi bulunmamaktadır. Büyükşehir Belediyelerinin, mülga 3030 sayılı Kanunda: her hangi bir hüküm olmamasına rağmen, uygulama yönetmeliğinin bir hükmü ile hazırladıkları Büyükşehir Belediyeleri İmar Yönetmelikleri yolu ile mimarlık ve mühendislik hizmetlerine yönelik olarak, yörenin koşullarına göre ayrıcalıklı düzenleme yapma yetkisi de bulunmamaktadır. Kaldı ki, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununda, mimarlık ve mühendislik hizmetlerine ilişkin düzenlemeleri de içerecek şekilde olan imar yönetmeliklerinin Büyükşehir Belediyelerince hazırlanacağına ilişkin bir hükümde bulunmamaktadır. Bu nedenle, Büyükşehir Belediyelerinin yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesine ve bu süreçteki mimarlık ve mühendislik hizmetlerinin edinimine yönelik olarak farklı bir yöntem oluşturmaları, hatta direk can ve mal güvenliğini ilgilendiren, konuda ayrı bir düzenleyici kurum olarak işlev üstlenmeleri söz konusu değildir. DOLAYISIYLA, ZEMİN ETÜDÜ RAPORLARI STATİK PROJEYE VERİ TEŞKİL EDEN RAPORLAR OLDUĞUNDAN BELEDİYELERİN "3030 SAYILI KANUN KAPSAMI DIŞINDA KALAN BELEDİYELER TİP İMAR YÖNETMELİĞİ"NİN 57. MADDESİNE GÖRE DÜZENLENMİŞ OLAN TS.8737 YAPI RUHSATI FORMUNDA JEOLOJİ MÜHENDİSLERİNE YER VERMELERİ SÖZ KONUSU OLAMAZ.

13.07.2000 tarihli ve 24108 sayılı Resmi Gazete`de yayımlanan Yönetmeliğin 12 nci maddesi ile "3030 sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip İmar Yönetmeliği"nin 57 nci maddesinin 2 nci bendinde yapılan değişiklikle, `Belediyece projelerin hazırlanmasına esas olmak üzere, parselin imar planı ve bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılanma şartlarını gösterir imar durumu (çap), aplikasyon krokisi, yol kotu tutanağı düzenlenir. Ayrıca ilgili idarece imar planının yapımına veri teşkil eden jeolojik/jeoteknik etüd raporunun parselin bulunduğu alanı da kapsayan bölümü parsel sahibine verilir. Bu bilgilere göre gerektiğinde ilgili mühendislerce parsele ilişkin zemin etüd (jeoteknik etüd)raporu da hazırlanır.` 3/b bendinde ise,"Statik Proje; mimari projeye uygun olarak, inşaat mühendisleri tarafından hazırlanan, ölçekleri yapının büyüklüğüne ve özelliğine göre belirlenen, betonarme, yığma, çelik ve benzeri yapıların türlerine göre taşıyıcı sistemlerini gösteren bodrum kat dahil tüm kat planları, çatı planları, bunların kesitleri, detayları ve hesaplarıdır. Bu hesaplarda zeminin fiziksel parametreleri, zemin-temel-yapı etkileşimi ve temel tasarımının belirlenmesinde, mühendislik hizmetleri içeren standartlara ve Bakanlıkça yayımlanan Zemin ve Temel Etüdü Raporlarının Hazırlanmasına İlişkin Esaslara uyulur."  hükmü kurala bağlanmıştır. 

Ancak, gerek Jeoloji Mühendisleri Odası, gerekse Jeofizik Mühendisleri odası, yapılan yönetmelik değişikliğinin iptaline yönelik olarak ayrı ayrı dava açmışlardır. Danıştay 6 ncı Dairesi, Jeoloji Mühendisleri Odası tarafından açılan davaya ilişkin olarak aldığı 25.12.2001 tarihli ve Esas No: 2000/4743, Karar No: 2001/6466 sayılı Kararında; "İmar planı yapılması aşamasında plana veri oluşturan jeolojik etüt raporlarının hazırlanacağı ve bu raporlarda ayrıca hangi alanlarda zemin etüdü (jeoteknik etüt) yapılması gerektiğinin belirleneceği, imar planında yapılaşma koşullarıyla birlikte zemin etüdü raporu hazırlanacak parsellerinde açıklanacağı, gerekliliğine ise imar planı yapımı sürecinde, ilgili idarece karar verileceğinde duraksama bulunmadığı, yönetmeliğin uyuşmazlık konusu 57-3/b maddesinde, zemin etüt raporlarının hazırlanmasında görev alacak ilgili mühendislerin kimler olacağı konusunda 28.06.1993 günlü ve 373 sayılı Genelge ile yürürlüğe konulan "Zemin ve Temel Etüdü Raporlarının Hazırlanmasına İlişkin Esaslar"a gönderme yapıldığı, zemin ve temel etütlerinin temel tasarımı ile zemin-temel-yapı etkileşiminin irdelenmesinde kullanılacak zemin özellikleri ve zemin parametrelerinin tayini için yapı alanı ve çevresinde zemin ve yer altı suyu ile ilgili bütün verilerin toplanması amacıyla arazide ve laboratuarda yapılacak, gözlem, inceleme ve deneyler ile gerekli görülmesi halinde sondaja dayalı olarak yapılan çok disiplinli etütler olduğu, konunun çok disiplinli olması nedeniyle, yönetmelik hükmünde ilgili mühendisler ibaresi kullanılarak bu husus açıkça belirtildiği, konu ile ilgili mühendislik hizmetinin niteliğine göre mesleki gruplarının yetkili olduğunun ifade edilmek istendiği belirtilmiş, büyük oranda EURCODE 7 (Avrupa Geoteknik Tasarım Şartnamesi) esas alınarak, hazırlandığı belirtilen Zemin ve Temel Etüdü Raporlarının Hazırlanmasına İlişkin Esaslar`ın ilgili bölümleri açıklanmış, sondajlar ve arazi çalışmaları, zemin/kaya mekaniği, laboratuar deneylerini kapsayan zemin-yapı etkileşiminin analizinde kullanılacak temel, zemin, zemin profili ve zemini oluşturan birimlerin fiziksel ve mekanik özelliklerini konu alan çalışmaların jeoloji mühendislerince, zemin mekaniği, zemin dinamiği, zemin emniyet gerilmesi hesaplarının ise inşaat ve jeoloji mühendislerince ortaklaşa yapılması gerektiği ifade edilmiş,önceki değiştirilen düzenlemede belirtilmişken, uygulamada karışıklığa ve pek çok soruna yol açacak şekilde; sözü edilen raporların hangi mühendislerce hazırlanacağının somut biçimde belirtilmesine yönelik eksik düzenlemede hukuki uyarlık bulunmadığı, gerekçesiyle Yönetmeliğin dava konusu 57 nci maddesinin 2 ve 3/b bentlerinin jeoloji mühendislerine ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.

Danıştay 6 ncı Dairesinin aynı madde hakkındaki Jeofizik Mühendisleri Odasının iptal başvurusu üzerine 29.01.2002 tarihli ve Esas No: 2000/5118, Karar No: 2002/669 sayılı kararında diğer kararda olduğu gibi, imar planlarında yapılaşma koşullan ile birlikte zemin etüdü raporu hazırlanacak parsellerinde açıklanacağı gerekliliğine ise imar planı yapım sürecinde ilgili idarece karar verileceğinde duraksama olmadığı, bu bağlamda, sondajlar, arazi çalışmaları, zemin/kaya mekaniği, laboratuar deneylerini kapsayan zemin yapı etkileşiminin analizinde kullanılacak temel ­zemin, zemin profil ve zemini oluşturan birimlerin fiziksel ve mekanik özelliklerini konu alan çalışmaların jeoloji mühendislerince, zemin emniyet gerilmesi hesaplarının ise inşaat ve jeoloji mühendislerince, zeminin fiziksel özelliklerini belirlemek amacıyla yapılacak çalışmaların jeofizik mühendislerince yapılması gerektiği açık olduğu halde ve yeraltının dinamik esneklik direnişlerini ve yerin dayanımı, taşıma gücü, yer altı su varlığı, yer altı yapısı, deprem bölgelenmesi, yer kırıklarının hareketleri, oturma, sıvılaştırma ve yer kaymalarının boyutlarını gözeterek, yapılaşma konusunda bilimsel ve kesin sonuçlara ulaşılabilmesini sağlayacak uzmanlık ve bilgi birikimine sahip jeofizik mühendislerine dava konusu yönetmelikte yer verilmediğinin görüldüğü, uygulamada karışıklığa ve pek çok soruna yol açacak şekilde anılan yönetmeliğin uyuşmazlık konusu 57 nci maddesinin 2 ve 3/b bentlerinde sözü edilen raporların hangi mühendislerce hazırlanacağının somut biçimde belirtilmemesine yönelik eksik düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmiş, Yönetmeliğin dava konusu 57 nci maddesinin 2 ve 3/b bentlerinin jeofizik mühendislerine ilişkin bölümlerinin iptaline karar verilmiştir.

Danıştay 6 ncı Dairesinin her iki Kararı, yapılan itirazlar üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun kararları ile kesinleşmiş olup, her iki Karara da uyulması Anayasal zorunluluktur.

İdarelerin jeolojik/jeoteknik etütler ile zemin etütlerinin hazırlanmasına ilişkin uygulamalarını, 3030 sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip İmar Yönetmeliği`nin 57 nci maddesinin birinci fıkrasının 2 ve 3-b bentleri ile yukarıda belirtilen Danıştay 6 ncı Dairesinin 25.12.2001 tarihli ve Esas No: 2000/4743, Karar No: 2001/6466 sayılı Karan ve aynı Dairenin 29.01.2002 gün ve Esas No: 2000/5118, Karar No: 2002/669 Sayılı kararı doğrultusunda gerçekleştirmeleri gerekmektedir.

Zemin araştırmaları ve bu araştırma sonuçlarının yapının yerleşim alanına, temel ve taşıyıcı sistemine yansıtılmasına yönelik zemin etütlerinin yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda yapılıp, ilgili her meslek grubu uzmanlarca birlikte rapora bağlanmasında fayda görülmekle birlikte; konu, yukarıdaki mahkeme kararları ile birlikte değerlendirildiğinde, bir gereklilik ve zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır.

NOT: Zemin ve Temel Etüdü Raporlarının hazırlanması ile ilgili dökümanlara aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz. 

1. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı`nca yayımlanan 28.06.1993 tarih ve 373 sayılı "Zemin ve Temel Etüdü Raporlarının Hazırlanmasına İlişkin Esaslar"

2. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü`nce hazırlanan 10.08.2005 tarih ve 815 sayılı "Zemin ve Temel Etüdü Raporu Genel Formatı"

3. "3030 Sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip İmar Yönetmeliği" (Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği) 57 nci maddesi

4. Danıştay 6 ncı Dairesi`nin 25.12.2001 tarihli ve 2000/4743 E. - 2001/6466 K. sayılı kararı.

5. Danıştay 6 ncı Dairesi`nin 29.01.2002 tarihli ve 2000/5118 E. - 2002/669 K. sayılı kararı.

6. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü`nün 03.02.2005 tarih ve 909 sayılı yazısı

7. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü`nün 05.06.2006 tarih ve 3721 sayılı yazısı.

8. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Afet İşleri Genel Müdürlüğü`nün 25.04.2006 tarih ve 6394 sayılı yazısı

9. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığı Yapı İzleme Bilgi Formu

Sayfayı Yazdır

   

Key Yazılım Çözümleri A.Ş.